Digital Services Act: geldt de DSA voor uw organisatie?

Een tussenhandeldienst is een dienst van de informatiemaatschappij die bestaat uit het doorgeven of opslaan van informatie van derden. Hieronder vallen volgens de ACM en het Ondernemersplein van de Rijksoverheid onder meer de volgende diensten.

Websites of apps waarop anderen op eigen initiatief content kunnen plaatsen, zoals platformen waarop gebruikers video's, afbeeldingen of reviews plaatsen, of hun producten en diensten aanbieden. Online diensten die opslag aanbieden, zoals cloud computing en webhostingdiensten. Diensten die internetinfrastructuur bieden, zoals internetproviders, draadloze netwerken, e-maildiensten en instant messaging.

Een gewone bedrijfswebsite waarop uitsluitend de eigen organisatie bepaalt welke content verschijnt, is géén tussenhandeldienst.

De DSA werkt met opgestapelde verplichtingen. Hoe groter de online rol van uw dienst, hoe meer regels van toepassing zijn. De ACM en het Ondernemersplein van de Rijksoverheid beschrijven vier lagen, die hieronder worden toegelicht.

Basisregels: voor alle tussenhandeldiensten

De basisregels gelden voor elke aanbieder van een tussenhandeldienst, ongeacht type of omvang. Zij vormen de vloer waarop de aanvullende lagen worden gestapeld.

Diensten zoals internetproviders en VPN-diensten vallen doorgaans uitsluitend onder deze basisregels, omdat zij geen hostingdienst zijn in de zin van de DSA. Maar de basisregels zijn niet uitsluitend voor hen: ze gelden voor alle tussenhandeldiensten.

Wat de basisregels inhouden, leest u verderop in dit artikel.

Extra regels voor hostingdiensten

Een hostingdienst slaat op verzoek van afnemers informatie op, of biedt een website of app waarop gebruikers zelf content kunnen plaatsen. Hieronder vallen webhostingdiensten en clouddiensten, maar ook een website of app waarop gebruikers afbeeldingen, video's, reviews of producten en diensten kunnen plaatsen. Deze diensten vallen onder de basisregels plus de aanvullende hostingverplichtingen, ongeacht hun omvang.

Extra regels voor online platforms

Een online platform is een hostingdienst die door gebruikers geplaatste content ook toegankelijk maakt voor een groot publiek. De ACM noemt als aanvullende voorwaarden dat de content openbaar toegankelijk is of met een (betaald) account beschikbaar komt, en dat de gebruikerscontent een belangrijk of redelijk groot onderdeel vormt van de commerciële activiteiten van de dienst. Hieronder vallen sociale netwerken, webshops met een marktplaatsfunctie, apps waarop gebruikers berichten of content plaatsen, en vergelijkbare diensten.

Let op: een website met gebruikersreviews is een hostingdienst. Pas als die reviews publiek toegankelijk zijn én een commercieel wezenlijk onderdeel van de dienst uitmaken, kan er sprake zijn van een online platform.

Extra regels voor online marktplaatsen

Een online marktplaats is een online platform waarop professionele handelaren producten of diensten aanbieden aan consumenten. Voor deze categorie gelden alle bovenstaande lagen plus aanvullende verplichtingen rond handelaarsidentificatie.

Zeer grote online platforms en zoekmachines (VLOP en VLOSE)

Platforms met gemiddeld meer dan 45 miljoen maandelijks actieve gebruikers in de EU kunnen door de Europese Commissie worden aangewezen als Very Large Online Platform (VLOP) of Very Large Online Search Engine (VLOSE). Voor hen gelden de zwaarste verplichtingen, waaronder jaarlijkse risicobeoordelingen, onafhankelijke audits en uitgebreide transparantierapportages. Het toezicht op VLOPs en VLOSEs berust bij de Europese Commissie, niet bij de nationale toezichthouders. Voor de doelgroep van Lexent is deze categorie doorgaans niet relevant.

De vraag of een concrete dienst onder een bepaalde laag valt, hangt af van de technische functie van de dienst, niet van de naam of het businessmodel. Een SaaS-toepassing waarbij klanten eigen content beheren die publiek toegankelijk is, kwalificeert mogelijk als online platform. Een webhosting- of clouddienst die u aan klanten aanbiedt, valt onder de hostingverplichtingen, ook als bijproduct van uw hoofddienst en ongeacht uw omvang. De ACM biedt op haar website een DSA-check waarmee u kunt toetsen welke regels voor uw specifieke dienst gelden.

Basisregels: voor alle tussenhandeldiensten

Bereikbaarheid voor afnemers. U wijst een centraal contactpunt aan voor uw afnemers, via ten minste twee contactmogelijkheden, zoals een e-mailadres, een telefoonnummer of een contactformulier. Maximaal één van deze mogelijkheden mag een geautomatiseerd contactpunt zijn, zoals een chatbot.

Bereikbaarheid voor autoriteiten. U wijst een centraal contactpunt aan voor de ACM, de Europese Commissie en andere toezichthouders. Als uw hoofdvestiging of wettelijk vertegenwoordiger in Nederland is, moet communicatie in ieder geval in het Nederlands mogelijk zijn. Bent u buiten de EU gevestigd maar biedt u hier wel diensten aan? Dan wijst u een wettelijk vertegenwoordiger in een EU-lidstaat aan. Die vertegenwoordiger is aanspreekbaar op niet-naleving.

Transparante voorwaarden en beleid. U informeert uw afnemers in duidelijke, begrijpelijke en actuele taal over de beperkingen die u aan hen kunt opleggen, welke inhoud u niet toestaat en welke maatregelen u daarbij neemt. Beslissingen over beperkingen aan afnemers neemt u zorgvuldig, evenredig en objectief.

Transparantierapportage. Telt uw organisatie, samen met andere rechtspersonen in uw groep, meer dan 50 werknemers en een jaaromzet of balanstotaal van meer dan 10 miljoen euro? Dan publiceert u ten minste eenmaal per jaar een rapport over de maatregelen die u heeft genomen tegen illegale inhoud. Kleinere organisaties zijn van deze rapportageplicht vrijgesteld.

Aanvullend voor hostingdiensten

Deze verplichtingen gelden voor alle hostingdiensten, ongeacht hun omvang.

Notice and Action. U richt een gebruiksvriendelijk meldmechanisme in waarmee anderen illegale inhoud bij u kunnen melden. Ontvangen meldingen behandelt u tijdig, zorgvuldig, niet-willekeurig en objectief. Zowel de melder als de betrokken afnemer ontvangt informatie over uw beslissing en de motivatie daarvoor.

Aangifte bij strafbare feiten. Wanneer een hostingdienst kennis krijgt van informatie die aanleiding geeft tot een vermoeden van een strafbaar feit dat een bedreiging voor het leven of de veiligheid van een persoon inhoudt, stelt zij de bevoegde autoriteiten daarvan onverwijld in kennis, met verstrekking van alle relevante informatie.

Aansprakelijkheidsvrijstelling. Hostingdiensten zijn niet aansprakelijk voor door gebruikers geplaatste illegale inhoud, zolang zij geen daadwerkelijke kennis of besef hebben van de illegaliteit en snel handelen zodra zij die kennis wel krijgen. Deze vrijstelling is aan voorwaarden verbonden en niet absoluut.

Aanvullend voor online platforms

Uitzondering voor micro- en kleine ondernemingen. Online platforms die als micro- of kleine onderneming kwalificeren in de zin van de Europese mkb-definitie, zijn vrijgesteld van een groot deel van de aanvullende platform- en marktplaatsverplichtingen, tenzij zij als zeer groot online platform zijn aangewezen. De basisregels en relevante hostingverplichtingen kunnen wel van toepassing blijven.

Intern klachtenafhandelingssysteem. Afnemers kunnen kosteloos en langs elektronische weg bezwaar maken tegen uw moderatiebeslissingen.

Buitengerechtelijke geschillenbeslechting. U informeert afnemers over gecertificeerde instanties voor buitengerechtelijke geschillenbeslechting als alternatief voor de rechter.

Schorsing van herhaalovertreders. Afnemers die herhaaldelijk duidelijk illegale inhoud plaatsen, of die herhaaldelijk ongegronde klachten indienen, schorst u voor een redelijke periode.

Trusted flaggers. Meldingen van organisaties waaraan door een Digital Services Coordinator de trusted-flaggerstatus is toegekend die illegale inhoud signaleren, verwerkt u met voorrang en zo snel mogelijk.

Transparantie over aanbevelingsalgoritmen. Als u aanbevelingsalgoritmen gebruikt voor het rangschikken van content, producten of zoekresultaten, vermeldt u in uw algemene voorwaarden de belangrijkste parameters die daarbij worden gehanteerd.

Aanvullend voor online marktplaatsen

Als professionele handelaren via uw platform producten of diensten aanbieden aan consumenten, geldt een aanvullende identificatieplicht: u verifieert de identiteit en relevante bedrijfsgegevens van die handelaren voordat zij hun aanbod via uw platform kunnen plaatsen, en houdt deze gegevens actueel bij. Dit wordt ook wel Know Your Business Customer genoemd.

De ACM treedt op als Digitale Diensten Coördinator en houdt samen met de AP toezicht op in Nederland gevestigde diensten. De AP ziet toe op de naleving van de privacyaspecten binnen de DSA. De Europese Commissie heeft rechtstreeks toezicht op de VLOPs en VLOSEs. Nederlandse gebruikers van elders gevestigde diensten kunnen overtredingen melden bij de ACM, die de melding doorstuurt naar de bevoegde toezichthouder in de lidstaat waar de dienst is gevestigd.

Bij overtreding van de DSA-verplichtingen kan een boete worden opgelegd tot 6% van de wereldwijde jaaromzet. Voor het verstrekken van onjuiste of onvolledige informatie aan de toezichthouder, of het weigeren mee te werken aan een onderzoek, geldt een maximum van 1% van de wereldwijde jaaromzet. Aanvullend kunnen periodieke dwangsommen worden opgelegd.

De eerste vraag is de kwalificatievraag: biedt u een tussenhandeldienst aan en, zo ja, in welke laag valt die? De ACM stelt een DSA-check beschikbaar op haar website waarmee u een eerste inschatting kunt maken. Voor complexere diensten of situaties waarbij meerdere functies samenkomen, is een feitelijke beoordeling door een specialist nodig; de kwalificatievraag is minder eenvoudig dan zij lijkt.

De tweede vraag is de nalevingsvraag: als u in scope bent, zijn uw algemene voorwaarden, contactpunten, meldmechanismen en klachtenafhandeling dan op orde? Uit ACM-onderzoek bleek dat veel dienstverleners bij de start van actief toezicht nog niet volledig voldeden.

Biedt u meerdere soorten diensten aan? Dan kan het zijn dat een deel van uw dienst wel een tussenhandeldienst is en een ander deel niet, of dat twee onderdelen van uw dienst in verschillende categorieën vallen. Voor elk onderdeel gelden de bijbehorende verplichtingen afzonderlijk.

Lexent voert een juridische en technische scan uit die vaststelt of uw online dienst als tussenhandeldienst kwalificeert, in welke laag zij valt en welke DSA-verplichtingen daaruit voortvloeien. Wij brengen ook in kaart waar uw algemene voorwaarden, contactpunten en moderatieprocedures aanpassing behoeven om aan de DSA te voldoen, en begeleiden u vervolgens bij het op orde brengen van de vereiste documentatie en processen. De beoordeling wordt door onze eigen specialisten uitgevoerd.

Wilt u weten of uw dienst onder de DSA valt en waar de risico's liggen? Neem contact met ons op voor een vrijblijvend gesprek.